During narrative collapse, everyone temporarily abandons attempts to reach narrative consensus even within their smallest default groups, such as family. Even people who normally avoid math start to do math with raw, noisy facts. Pantry stocks math. Alcohol percentage math. Infection risk math. Toilet paper math. Math is the backstop log-level activity. The average human only goes data-driven when narratives fail.

Dat wil zeggen: vergeving is niet alleen een geschenk, het is ook een goede deal. Want wie vergeeft, hoeft minder energie te verspillen aan haat en nijd. Die kan gaan leven. Die bevrijdt zichzelf.

Deze leefregel wordt ook wel de ‘Platinum Leefregel’ genoemd. De Ierse toneelschrijver George Bernard Shaw vatte hem eens mooi samen. ‘Doe niet voor anderen wat je wilt dat zij voor jou zouden doen’, schreef hij. ‘Ze zouden weleens een andere smaak kunnen hebben.’

Wat was er aan de hand? Psychologen noemen Ricards houding ook wel ‘compassie’. En in tegenstelling tot empathie kost compassie geen energie. Integendeel, de monnik voelde zich er een stuk beter door. Compassie is beheerster, afstandelijker en constructiever. Het laat je niet delen in het lijden van de ander, maar helpt je wel diens leed te zien, en vervolgens in actie te komen. Compassie geeft energie.

Eigenlijk hebben we het hier over dé paradox van dit boek. Ik heb betoogd dat de mens is geëvolueerd als door en door vriendelijk wezen, maar soms is die vriendelijkheid juist het probleem.

Het enige wat we moeten beseffen, is dat die vreemdelingen, ver weg, óók familie hebben van wie ze houden. Dat zij net zo goed mensen zijn.

Haidt noemt deze emotie ‘elevation’. De mens is zo bedraad dat een simpel blijk van goedheid al tintelingen over ons hele lijf kan bezorgen. En het fascinerende is: dit effect kan zelfs optreden als we zulke verhalen uit tweede hand horen. Dan is het net alsof er op een mentale resetknop wordt gedrukt, waardoor onze gevoelens van cynisme verdampen en we weer helder naar de wereld kunnen kijken.

“I thought if I win this tournament that then I’ll be happy,” he said. “And I won, and I was happy. And then the same stress and pressure and emptiness returned.”

“Affective forecasting is our ability to predict how events will make us feel,” Dr. Gruman said. He pointed to a study from 2000 that showed that college sports fans overestimated how happy they would be a few days after their team won a big game. “We tend to be pretty good at knowing what things are going to make us happy and unhappy,” he said, “but we’re not very good at predicting the intensity and the duration of the effect of events.” That can leave us feeling let down after the fact. Achievements also come with consequences we may not always see coming. The tendency to fixate only on the upside is called focalism, Dr. Gruman said. As he tells the students in his business management courses: “You guys want so badly to be managers, but you know what? It’s probably going to be very different than what you think it’s going to be. You know what? You might not even like it.” The same is true of people who gain visibility in most fields.

cooperation and community may contribute more to happiness in wealthy societies than income or other metrics. If relationships make us happy, the fact that many of us neglect our relationships in pursuit of career success may further squelch our joy. Focusing on a career at the expense of, say, a marriage, could ultimately leave us feeling lonely and unmoored.

His advice is to lay out multiple concurrent goals, both in and out of your work life. This was probably one of my problems. I had focused so intently on finishing one project that I had scrubbed my calendar clean of any other distractions. And the term “goal” can be applied loosely. Even just aiming to spend more quality time with your children or make new friends through volunteer work counts.