What the technology has done is pool the servants, make them available to more people, make it easier to communicate tasks, and — most importantly — make it possible to not think of them as servants at all.

The real disruption would be something that renders the gig economy or servant class empty, because it lifts living standards for so many. Something that creates actual middle class jobs and lifts real family incomes across the board. In the past these have been government infrastructure programs, or opening up to free trade, or allowing more free movement of people. But those policies aren’t sexy and they don’t have an app.

the relentless pursuit of wealth and capital, which can be a powerful and generative incentive force but which i am more and more convinced causes brain rot at its extreme, such that one forgets how to see things beyond their projections into the single flat dimension of “value.”

i guess a lot of this sounds like i think i’m smarter than everyone else, but like so many other young adults entering the world i am mostly desperately searching for guidance all the time, and it’s an odd and brutal kind of demoralizing to be constantly let down by shitty reasoning and cargo culting and empty hero worship everywhere.

Dat wil zeggen: vergeving is niet alleen een geschenk, het is ook een goede deal. Want wie vergeeft, hoeft minder energie te verspillen aan haat en nijd. Die kan gaan leven. Die bevrijdt zichzelf.

Deze leefregel wordt ook wel de ‘Platinum Leefregel’ genoemd. De Ierse toneelschrijver George Bernard Shaw vatte hem eens mooi samen. ‘Doe niet voor anderen wat je wilt dat zij voor jou zouden doen’, schreef hij. ‘Ze zouden weleens een andere smaak kunnen hebben.’

Wat was er aan de hand? Psychologen noemen Ricards houding ook wel ‘compassie’. En in tegenstelling tot empathie kost compassie geen energie. Integendeel, de monnik voelde zich er een stuk beter door. Compassie is beheerster, afstandelijker en constructiever. Het laat je niet delen in het lijden van de ander, maar helpt je wel diens leed te zien, en vervolgens in actie te komen. Compassie geeft energie.

Eigenlijk hebben we het hier over dé paradox van dit boek. Ik heb betoogd dat de mens is geëvolueerd als door en door vriendelijk wezen, maar soms is die vriendelijkheid juist het probleem.

Het enige wat we moeten beseffen, is dat die vreemdelingen, ver weg, óók familie hebben van wie ze houden. Dat zij net zo goed mensen zijn.

Haidt noemt deze emotie ‘elevation’. De mens is zo bedraad dat een simpel blijk van goedheid al tintelingen over ons hele lijf kan bezorgen. En het fascinerende is: dit effect kan zelfs optreden als we zulke verhalen uit tweede hand horen. Dan is het net alsof er op een mentale resetknop wordt gedrukt, waardoor onze gevoelens van cynisme verdampen en we weer helder naar de wereld kunnen kijken.

Bij het oude België horen rook en roet. Lakens mochten niet te lang aan de wasdraad hangen omdat ze snel zwart werden; het zwarte stof kwam langs alle kieren de huizen binnen. “Geen enkele partij protesteerde daartegen. Het ecologisch bewustzijn was nul. Politici als de socialist Jules Destrée schreven in de meest lyrische toonaard over fabrieksrook: ‘Les Fumées, les fantasques, les merveilleuses Fumées!’ Rook was vooruitgang, pollutie een teken van economische dynamiek en arbeid. Kinderen gingen op de spoorwegbruggen staan om de rookpluimen van de stoomtreinen op te snuiven. Mijnwerkers stierven bij bosjes aan stoflong, maar ze hielden vaak hartstochtelijk van hun werk. Maar mijn vader was zich er toen al zeer van bewust dat de vervuiling een aanslag was op de gezondheid. Daarom stuurde hij me naar een school die verder van de stad af lag.”

Hij wil nog iets laten zien. Iets très belge, jawel. Net achter zijn tuinafsluiting, waar de vrachtwagens aanschuiven, ligt een loodrecht fietspad dat ineens om onverklaarbare redenen een korte, scherpe chicane maakt, alsof het een onzichtbaar spook wil ontwijken. Het lijkt een kunstwerk. Land art. “Daar stond ooit een boom”, wijst Karl met Samy op de arm. “Geen bijzondere, vond ik zelf, maar na veel discussies werd uiteindelijk beslist hem niet op te offeren voor het fietspad. Vervolgens werden er allerlei metingen uitgevoerd voor de curve van de bocht. Ik heb er nog staan op kijken. Dat bleef maar duren. Maar een week na de aanleg van het pad is de boom dan tóch gekapt.”

When we play as orcs and we opt into violence, then, let us do so to upend imperialist instruments of subjugation. If the colonizing mind’s predatory, dehumanizing tendencies created orcish violence, let us redirect that violence into liberation. They tried to give us orcs who were uncivilized; we will return to them orcs who are decolonized. If orcs originate in settler-colonial fantasies, who better than orcs to comprehend the following: Orcish violence is the violence necessary for decolonization. Orcish anger is the righteous indignation of the downtrodden and unheard. Orcish hatred is the hatred of systemic oppression.

Schooling Purposely Destroy Inner Guidance and Ambition Schools purposely teach children to sit passively, quietly and consume their education in preparation for a life as a good worker and consumer. Schooling is NOT Learning School was invented in the 1800s to fill a need in society to create a literate workforce who could obey orders and be competent factory workers. It was also created for day care for children of these workers. The wealthy rarely sent their children to these schools. In 1899, William T. Harris, the US Commissioner of Education, celebrated the fact that US schools had developed the “appearance of a machine,” one that teaches the student “to behave in an orderly manner, to stay in his own place, and not get in the way of others.” For the past 170 years, we have taken children and required that they attend a “school” that is separated from the rest of the world in order to “educate” them. John Taylor Gatto, John Holt, Peter Gray and many other erudite folks make a good case that schooling has always been about social engineering and control.

Youth leave 18+ years of school dazed and confused, many with no sense of inner calling or purpose. They wander around aimlessly for many years — going to college, getting a job, climbing the corporate ladder until they wake up in their 30s, 40s or 50s and wonder what the purpose of life really is.

Wat als het echte probleem is dat veel mensen geen goed antwoord meer kunnen geven op simpele vragen als: waar doe ik het allemaal voor, wat is het grotere verhaal, bij wie hoor ik thuis?

‘Jij bent een toevallig geboetseerd hompje van iets. Dat hompje rot. Dat rotten noemt het hompje zijn leven. Het hompje zal uiteen vallen – en dat betekent het einde van het rotten en alle vragen.’

Onze crisis is niet langer materieel, hij is existentieel, hij is spiritueel. We hebben zo fucking veel spullen en zoveel mogelijkheden, dat we niet meer weten waar we nog een fuck om moeten geven.’

Volgens haar wenden steeds meer mensen zich af van dat Amerikaanse ‘evangelie van geluk’ om zich te richten op zin en betekenis. Het verschil tussen ‘geluk’ en ‘betekenis’ illustreert ze met een voorbeeld: ouders met jonge kinderen. Die ouders maken vaak een dip door op de geluksschaal. Want ze slapen slecht en ze kunnen niet meer naar de film en ook de seks is minder. Stress neem toe, genot neemt af. Vaarwel geluk. Maar op de zin-van-je-levenschaal stijgen ze, bijvoorbeeld omdat ze verlost zijn van individuele ontplooiing en de pressie gelukkig te worden. En omdat hun horizon opeens honderd jaar langer wordt. Kortom, ze lijden, maar hun lijden heeft zin.

Dat verschil tussen geluk en betekenis verklaart een hoop. Bijvoorbeeld dat landen die hoog scoren op de geluksindex, laag scoren op de betekenisindex, schrijft Esfahani Smith. En het verklaart dat in gelukkige landen relatief vaker zelfmoord wordt gepleegd. Want geluk en betekenis zijn iets anders. Geluk is vluchtig, betekenis maakt je leven juist steviger, bestand tegen een stootje, tegen het lot.

Waarom geen school voor relaties? Dat betekent niet dat mannen in Perels praktijk niet aangepakt worden met de haar typerende combinatie van scherpzinnigheid, humor en tough love. ‘Ik vraag het aan bijna alle mannen: tell me something, wanneer is de laatste keer dat je iets leerde over hoe je een goede minnaar kunt zijn? Was het iets anders dan porno?’ ‘En vertel me, als je een huis koopt, een nieuwe auto, een aandelenpakket, doe je dan niet eerst uitgebreid onderzoek? Hoe denk je dat je zo zonder onderzoek een relatie kunt overleven? En dan zeg ik: ik zie je over twee weken en dan wil ik dat je minstens drie dingen hebt geleerd over hoe je in een relatie wil zijn.’ Perel: ‘We leren onszelf alles, maar het is nooit bij iemand opgekomen om een school voor relaties te beginnen. Dat heeft er onder meer mee te maken dat relaties eeuwenlang gedefinieerd werden door plicht en regels. Je deed wat je moest doen en niemand vroeg of je dat graag deed.’